Ομοσπονδία Ελληνικών Κοινοτήτων Ρωσίας
Ένωση Ελληνικών Κοινωνικών Οργανώσεων Ρωσίας
Κόμης Ιωάννης Καποδίστριας

Ιωάννης Καποδίστριας (11 Φεβρουαρίου 1776 — 9 Οκτωβρίου 1831) Πολιτική προσωπικότητα της Ρωσίας και της Ελλάδας, υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας (1816–1822) και πρώτος κυβερνήτης της ανεξάρτητης Ελλάδας (1827–1831).

Γεννήθηκε στις 11 Φεβρουαρίου 1776 στην Κέρκυρα. Πατέρας του ήταν ο Αντώνιος Καποδίστριας (1741–1819), απόγονος οικογένειας η οποία μετεγκαταστάθηκε στην Κέρκυρα στο τέλος του 14ου αιώνα από το ακρωτήριο Ίστρια της Αδριατικής (Capo d’Istria). Καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής του, ο Αντ. Καποδίστριας είχε αναλάβει διάφορα υψηλά αξιώματα στην υπηρεσία της ενετικής κυβέρνησης.

Μνημείο Ιωάννη Καποδίστρια στην Κέρκυρα

Ο Ιωάννης Καποδίστριας, αφού τελείωσε τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο της Πάντοβα, στη Νομική, στη Φιλοσοφία και στην Ιατρική, πέρασε στη Διπλωματική Υπηρεσία της πατρίδας του.

Το 1799 διορίστηκε διευθυντής στρατιωτικού νοσοκομείου της Κέρκυρας.

Ο ναύαρχος Φιόντορ Ουσακόφ

Το 1800 με πρόταση του ναυάρχου Φιόντορ Ουσακόφ διορίστηκε γραμματέας του νομικού συμβουλίου της Επικράτειας της Επτανήσου Πολιτείας.

Το 1802 του ανατέθηκε να ταξιδέψει στο μεγαλύτερο μέρος των Ιόνιων νήσων και να εγκαταστήσει εκεί ρωσικές φρουρές.

Τον Απρίλιο του 1803 εκλέχθηκε Γενικός Γραμματέας της Επτανήσου Πολιτείας στο τμήμα Εξωτερικών Υποθέσεων και στις 2 Ιουνίου 1807 η γερουσία τον διόρισε Έκτακτο Επίτροπο στην Αγία Μαύρα (Λευκάδα) με ουσιαστικό σκοπό την άμυνα του νησιού από τους Οθωμανούς.

Όμως, η συνθήκη του Τιλσίτ, που συνομολογήθηκε το 1807 μεταξύ Ρώσων και Γάλλων και επανέφερε ξανά το γαλλικό καθεστώς, στάθηκε εμπόδιο στη μετέπειτα καριέρα του Καποδίστρια στην Ελλάδα. Έτσι, το 1809 ανέλαβε υπηρεσία στο Διπλωματικό Σώμα της Ρωσίας και στο υπουργείο Εξωτερικών.

Δύο χρόνια αργότερα διορίστηκε ακόλουθος της ρωσικής πρεσβείας στη Βιέννη. Το 1812 αναλαμβάνει διευθυντής του Διπλωματικού Γραφείου του αρχηγού της Ρωσικής Στρατιάς του Δούναβη, του ναυάρχου Πάβελ Τσιτσάγκοφ. Αποστολή του ήταν να εκπονήσει σχέδιο διοίκησης της Βεσσαραβίας, η οποία μόλις είχε παραχωρηθεί στη Ρωσική Αυτοκρατορία.

Το 1813 ο Ιωάννης Καποδίστριας διορίζεται έκτακτος απεσταλμένος και Πληρεξούσιος Υπουργός του τσάρου Αλέξανδρου Α΄ στην Ελβετία. Αποστολή του ήταν να την πείσει να λάβει μέρος στις συμμαχικές δυνάμεις εναντίον του Ναπολέοντα. Η επιτυχημένη αποστολή του, καθώς και το εξαιρετικό ταλέντο του που αναδείχθηκε στο Συνέδριο της Βιέννης τον βοήθησαν να έχει μια γρήγορη άνοδο στην καριέρα του.

Ο κόμης Ιωάννης Καποδίστριας έλαβε μέρος στο σχεδιασμό του συντάγματος της Ελβετίας και συνέβαλε στην αναγνώριση του καντονιού (διοικητικής υποδιαίρεσης) Βω ως ισότιμου και πλήρους μέλους της Ελβετικής Συνομοσπονδίας. Το 1816 ο δήμος Λοζάνης πρότεινε να ανακηρυχθεί: «η Αυτού Εξοχότης, ο κύριος κόμης Ιωάννης Καποδίστριας, επίτιμος δημότης, ως ελάχιστη ένδειξη ευγνωμοσύνης από μας».

Μνημείο του Ιωάννη Καποδίστρια στη Λοζάνη

Το 1815 διορίστηκε από τον τσάρο Αλέξανδρο Α΄ Γραμματέας επί των Εξωτερικών Υποθέσεων.

Τον Αύγουστο του 1816 ορίστηκε υπουργός Εξωτερικών και διατήρησε το αξίωμά του έως το 1822. Εργάστηκε για την ενίσχυση της συμμαχίας μεταξύ Γαλλίας και Ρωσίας, προσπαθούσε να συγκρατεί τον Τσάρο Αλέξανδρο Α΄ ώστε να μην επηρεάζεται από τις ιδέες της Ιερής Συμμαχίας, ήταν αντίθετος στην παρέμβαση στον πόλεμο της Νάπολης, αν και δεν προχώρησε σε δραστικές ενέργειες προς αυτήν την κατεύθυνση.

Ο κόμης Καποδίστριας ήταν μέγας λάτρης των τεχνών. Ιδιαίτερα εκτιμούσε το ανερχόμενο αστέρι της ρωσικής λογοτεχνίας, τον σπουδαίο Ρώσο ποιητή Αλεξάντρ Πούσκιν.

Το 1817 έγραψε την ωδή «Η ελευθερία» η οποία όμως θεωρήθηκε αντικαθεστωτική και ο τσάρος Αλέξανδρος Α΄ καταδίκασε τον νεαρό ποιητή σε εξορία στη Σιβηρία. Έσπευσαν να τον βοηθήσουν ο Ιωάννης Καποδίστριας και ο ιστορικός Νικολάι Καραμζίν, οι οποίοι επιχείρησαν να αποδείξουν τη σκληρότητα αυτής της απόφασης και ζήτησαν την ελάφρυνση της ποινής του.

Σύγχρονοι εκείνης της περιόδου εκτίμησαν τη συμπάθεια του Καποδίστρια προς τον Πούσκιν. Ο πουσκινιστής Τσερέισκι έγραψε με αφορμή αυτό το γεγονός τα εξής: «Η δόξα του σπουδαίου ασκητή με τις ακτίνες της θα συγχωνευτεί με τη δόξα του σπουδαίου ποιητή μας, όπως όλα τα ιερά, τα εκλεκτά συνδυάζονται με την κομψότητα».

Ως Έλληνας, ήταν υπέρ της επανάστασης στην Ελλάδα, η οποία ξεκίνησε το Μάρτιο του 1821, αλλά ως διπλωμάτης δεν επιχείρησε να δράσει ενεργά προς αυτήν την κατεύθυνση και παρέμεινε στην υπηρεσία της Ρωσίας, όταν, κατά τη διάρκεια ένοπλων εξεγέρσεων με επικεφαλής τον πρίγκιπα Αλέξανδρο Υψηλάντη, κράτησε μία σαφώς εχθρική στάση απέναντι στην Ελλάδα. Προφανώς, ο Καποδίστριας ήλπιζε ότι η εξέλιξη των γεγονότων θα υποχρέωνε τον Αλέξανδρο Α΄ να συμφωνήσει στην επιβολή «καταναγκαστικών μέτρων» εναντίον της Πύλης.

Την άνοιξη του 1822, παρά τις έντονες ενστάσεις του Καποδίστρια, ο Αλέξανδρος Α΄ αποδέχθηκε την πρόσκληση του υπουργού Εξωτερικών της Αυστρίας Κλέμενς Μέτερνιχ για τη διοργάνωση συνεδρίου κρατών στη Βιέννη για το Ανατολικό ζήτημα. Αφού εκτίμησε ότι τα επόμενα διπλωματικά βήματα της Ρωσίας σε συνδυασμό με την αυστριακή πολιτική θα είχαν αρνητικές συνέπειες για την Ελλάδα, ο Καποδίστριας αποφάσισε να αποστασιοποιηθεί από αυτές τις διπλωματικές κινήσεις και να μη λάβει άλλο μέρος στην προετοιμασία τους.

Το Μάιο του 1822 ο Ιωάννης Καποδίστριας ζήτησε ιδιωτική ακρόαση από τον τσάρο για να του εκφράσει τη διαφωνία του σχετικά με τη νέα εξωτερική πολιτική. Αποτέλεσμα της συζήτησης ήταν η παραχώρηση άδειας για λόγους υγείας στον Καποδίστρια.

Ο κόμης έλαβε το παράσημο «Τάγμα του Αλέξανδρου Νιέφσκι» και το παράσημο «Τάγμα του Αγίου Βλαδίμηρου» Α΄ τάξεως.

Κόμης Καρλ Νέσελροντ

Λόγω της διαφωνίας του με τον τσάρο Αλέξανδρο Α΄ για ζητήματα εξωτερικών υποθέσεων ο κόμης Καποδίστριας απομακρύνθηκε από τη θέση του. Υπουργός Εξωτερικών ορίστηκε ο κόμης Νέσελροντ. Η γραμμή που ακολούθησε στις εξωτερικές υποθέσεις ο νέος υπουργός οδήγησε στη διπλωματική απομόνωση της Ρωσίας παραμονές του Κριμαϊκού πολέμου (1853–1856).

Στις 11 Απριλίου 1827 στην Γ΄ εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας ο κόμης Ιωάννης Καποδίστριας εκλέχθηκε Κυβερνήτης της Ελλάδας με θητεία επτά ετών.

Στις 18 Ιανουαρίου 1828 ο Ιωάννης Καποδίστριας έφτασε στην Ελλάδα. Όταν ανάμεσα στα κράτη ξεκίνησαν οι συζητήσεις και οι διαπραγματεύσεις για την επιλογή βασιλιά για την Ελλάδα, ο Καποδίστριας με επίσημες και ιδιωτικές επιστολές επέμεινε ότι πρέπει να ζητηθεί η γνώμη του λαού, η οποία εκφραζόταν σε ανάλογες περιπτώσεις διά βοής από τα μέλη λαϊκών συγκεντρώσεων.

Η ιδέα του Καποδίστρια δεν έγινε δεκτή. Ο θρόνος προσφέρθηκε στον Λεοπόλδο Α΄, όμως αυτός αρνήθηκε.

Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης

Μεταξύ των εχθρών του Ιωάννη Καποδίστρια ήταν η οικογένεια Πετρόμπεη (Μαυρομιχάλη). Το πρωί της 27ης Σεπτεμβρίου 1831 οι Κωνσταντίνος και Γεώργιος Μαυρομιχάλης, αδελφός και γιος του Πετρόμπεη αντίστοιχα, έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος, πυροβόλησαν και μαχαίρωσαν θανάσιμα τον Ιωάννη Καποδίστρια. Ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης πυροβολήθηκε από τον σωματοφύλακα του κυβερνήτη αλλά τον αποτελείωσε ο όχλος. Ο Γεώργιος κατέφυγε στη γαλλική πρεσβεία, από όπου και παραδόθηκε στις Αρχές για να δικαστεί. Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια, συστάθηκε προσωρινή Διοικητική επιτροπή που απαρτιζόταν από τους Αυγουστίνο Καποδίστρια, Θεόδωρο Κολοκοτρώνη και Ιωάννη Κωλέττη.Ο κόμης Καποδίστριας κηδεύτηκε στην πρώτη πρωτεύουσα της ανεξάρτητης Ελλάδας, το Ναύπλιο. Ωστόσο, έξι μήνες μετά το θάνατό του, ο αδελφός του Αυγουστίνος, σύμφωνα με τη διαθήκη του Ιωάννη, μετέφερε τη σορό του στην Κέρκυρα και τον κήδεψε στις παρυφές της πρωτεύουσας του νησιού, στη Μονή Πλατυτέρας, η οποία εθεωρείτο οικογενειακή κρύπτη του γένους Καποδίστρια.

Τα κρατικά βραβεία του κόμη Ιωάννη Καποδίστρια:

- Παράσημο «Τάγμα του Αγίου αποστόλου Ανδρέα του Πρωτόκλητου» (1830)

- Παράσημο «Τάγμα του Αγίου Βλαδίμηρου» Α΄ τάξεως (1820)

- Παράσημο «Τάγμα του Αγίου Αλέξανδρου Νιέφσκι» (1817)

- Παράσημο «Τάγμα του Λευκού Αετού» (Βασίλειο της Πολωνίας, 1818)

- Παράσημο «Τάγμα της Αγίας Άννας» Β΄ τάξεως (1808)

- Παράσημο «Τάγμα της Λεγεώνας της Τιμής», μεγάλος σταυρός (Γαλλία, 1819)

Μνημεία του Ιωάννη Καποδίστρια είναι εγκατεστημένα στην Αθήνα, στο Ναύπλιο, στην Αίγινα, στην Κέρκυρα, στην Αγία Πετρούπολη και στη Λοζάνη.

Μνημείο του Ιωάννη Καποδίστρια στην Αγία Πετρούπολη στην πλατεία Γκρέτσεσκαγια (Ελληνική)

Μνημείο του Ιωάννη Καποδίστρια στο Ναύπλιο

Για τη σύνταξη της βιογραφίας χρησιμοποιήθηκε υλικό από τη ρωσική έκδοση της ιστοσελίδας www.rusgreek.ru.

Μετάφραση του υλικού από τη ρωσική γλώσσα: Κώστας Τσενκελίδης.

Μοιραστείτε το άρθρο: